राज्यातील शेतकऱ्यांसाठी मोठा दिलासा देणारी ‘पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना 2026’ आता प्रत्यक्ष अंमलबजावणीच्या टप्प्यात आली आहे. राज्य सरकारच्या माहितीनुसार, या योजनेअंतर्गत पात्र ठरलेल्या शेतकऱ्यांना जुलैच्या दुसऱ्या आठवड्यापासून कर्जमाफीचा लाभ देण्यास सुरुवात होणार आहे.
लाभार्थी यादी कुठे पाहता येणार?
योजनेसाठी पात्र ठरलेल्या शेतकऱ्यांची यादी विविध ठिकाणी प्रसिद्ध करण्यात येणार आहे. त्यामध्ये खालील ठिकाणांचा समावेश असेल.
- ग्रामपंचायत कार्यालय
- तलाठी कार्यालय
- संबंधित बँक शाखा
- विकास संस्था
- आपले सरकार सेवा केंद्र
- शासनाचे अधिकृत ऑनलाइन पोर्टल
यामुळे प्रत्येक शेतकऱ्याला स्वतःचे नाव यादीत आहे की नाही, याची सहज पडताळणी करता येणार आहे.
मोबाईलवर मिळणार सूचना
ज्या शेतकऱ्यांचे मोबाईल क्रमांक नोंदणीकृत आहेत, त्यांना लाभासंदर्भातील माहिती एसएमएसद्वारे पाठवली जाणार आहे. तसेच कोणतीही अडचण किंवा तक्रार असल्यास त्यासाठी जिल्हास्तरावर स्वतंत्र तक्रार निवारण यंत्रणा उपलब्ध करून देण्यात आली आहे.
किती शेतकऱ्यांना मिळणार लाभ?
या योजनेद्वारे राज्यातील सुमारे 56 लाख शेतकऱ्यांना लाभ देण्याचे उद्दिष्ट सरकारने ठेवले आहे. यासाठी सुमारे 36,500 कोटी रुपयांचा निधी खर्च केला जाणार आहे.
योजनेत पुढील तीन प्रकारे लाभ दिला जाणार आहे.
- 2 लाख रुपयांपर्यंतची कर्जमाफी
- नियमित कर्जफेड करणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी प्रोत्साहनपर अनुदान
- वन टाइम सेटलमेंट (OTS) योजनेद्वारे थकीत कर्जाचा निपटारा
आधीच्या कर्जमाफीचा लाभ घेतलेल्यांसाठी काय नियम?
ज्या शेतकऱ्यांनी 2019 मधील महात्मा जोतिराव फुले शेतकरी कर्जमुक्ती योजनेचा लाभ घेतला होता, त्यांनाही नव्या योजनेत संधी देण्यात आली आहे. मात्र त्यासाठी काही अटी लागू आहेत.
जर संबंधित शेतकऱ्याची मुद्दल आणि व्याजासह एकूण थकबाकी 50 हजार रुपयांपर्यंत असेल, तर त्यांना या योजनेत कमाल 50 हजार रुपयांपर्यंतची अतिरिक्त कर्जमुक्ती मिळू शकते.
योजना पूर्णपणे डिजिटल पद्धतीने राबविणार
या योजनेची अंमलबजावणी महाआयटीच्या मदतीने ऑनलाइन प्रणालीद्वारे केली जात आहे. जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँका, राष्ट्रीयीकृत बँका आणि प्राथमिक कृषी पतसंस्था यामार्फत पात्र शेतकऱ्यांची माहिती शासनाच्या पोर्टलवर अपलोड केली जात आहे.
यासाठी प्रत्येक शेतकऱ्याने आपल्या बँक खात्याशी आधार क्रमांक जोडलेला असणे आवश्यक आहे. त्यामुळे आधार लिंक नसलेल्या शेतकऱ्यांनी लवकरात लवकर संबंधित बँकेत जाऊन ही प्रक्रिया पूर्ण करावी.
प्रत्येक लाभार्थ्याला मिळणार स्वतंत्र युनिक क्रमांक
पात्र ठरलेल्या प्रत्येक शेतकऱ्याला या योजनेसाठी स्वतंत्र युनिक आयडी दिला जाणार आहे. या क्रमांकाच्या आधारे लाभ वितरणाची प्रक्रिया पार पडणार असून संपूर्ण कामकाज पारदर्शक पद्धतीने केले जाणार आहे.
कर्जमाफीची प्रक्रिया कशी असेल?
- पात्र कर्जदारांची माहिती बँकांकडून शासनाच्या विशेष पोर्टलवर अपलोड केली जाईल.
- लाभार्थ्यांची पडताळणी करून प्रत्येकाला स्वतंत्र युनिक क्रमांक दिला जाईल.
- अंतिम यादी ग्रामपंचायत, तलाठी कार्यालय आणि ऑनलाइन पोर्टलवर प्रसिद्ध केली जाईल.
- त्यानंतर पात्र शेतकऱ्यांना टप्प्याटप्प्याने लाभ वितरित केला जाईल.
कोणते शेतकरी पात्र असतील?
खालील अटी पूर्ण करणाऱ्या शेतकऱ्यांना या योजनेचा लाभ मिळू शकतो.
- 1 एप्रिल 2019 ते 31 मार्च 2025 या कालावधीत अल्पमुदतीचे पीक कर्ज घेतलेले असावे.
- 30 सप्टेंबर 2025 पर्यंत कर्ज थकीत असावे.
- 31 मार्च 2026 पर्यंत कर्जाची परतफेड झालेली नसावी.
- मुद्दल आणि व्याज मिळून एकूण थकबाकी 2 लाख रुपयांपर्यंत असावी.
- जमीनधारणेच्या क्षेत्राची कोणतीही अट लागू नसून पात्र शेतकऱ्यांना योजनेचा लाभ मिळणार आहे.
महत्त्वाची सूचना
ज्या शेतकऱ्यांना या योजनेचा लाभ घ्यायचा आहे, त्यांनी आपल्या बँक खात्याशी आधार लिंक आहे का, याची खात्री करून घ्यावी. तसेच लाभार्थी यादी प्रसिद्ध झाल्यानंतर आपले नाव तपासावे आणि आवश्यक असल्यास संबंधित कार्यालयाशी संपर्क साधावा.