तुमच्या जमिनीचा नकाशा मोबाईलवर पहा २ मिनिटांत
पूर्वी शेतजमिनीचा किंवा प्लॉटचा नकाशा पाहण्यासाठी तलाठी कार्यालय, भूमी अभिलेख कार्यालय अशा सरकारी कार्यालयांच्या अनेक फेऱ्या माराव्या लागायच्या. यामध्ये वेळ, पैसा आणि श्रम मोठ्या प्रमाणात खर्ची पडायचे. मात्र आता महाराष्ट्र शासनाच्या महसूल विभागाने ही प्रक्रिया पूर्णपणे डिजिटल केली आहे. ‘महाभू नकाशा’ (MahaBhunakasha) या अधिकृत ऑनलाइन पोर्टलच्या माध्यमातून कोणताही नागरिक आपल्या शेतजमिनीचा किंवा प्लॉटचा नकाशा थेट मोबाईलवर काही सेकंदांत पाहू शकतो तसेच तो डाऊनलोडही करू शकतो.
ही सुविधा विशेषतः शेतकरी, जमीन खरेदी-विक्री करणारे नागरिक, बांधकाम व्यावसायिक आणि सामान्य लोकांसाठी अतिशय उपयुक्त ठरत आहे. घरबसल्या अचूक माहिती मिळत असल्यामुळे नागरिकांचा वेळ आणि श्रम दोन्ही वाचत आहेत.
ऑनलाइन जमिनीचा नकाशा पाहण्याचे फायदे
डिजिटलायझेशनमुळे जमीन महसूल प्रणालीत मोठी पारदर्शकता निर्माण झाली आहे. ऑनलाइन नकाशा उपलब्ध झाल्यामुळे तलाठी कार्यालय किंवा भूमी अभिलेख कार्यालयात प्रत्यक्ष जाण्याची गरज उरलेली नाही. नागरिकांना घरबसल्या जमिनीची संपूर्ण माहिती मिळू शकते.
नकाशामध्ये जमिनीचा अचूक आकार, दिशा आणि चतु:सीमा म्हणजेच शेजारील गट नंबर स्पष्टपणे दिसतात. त्यामुळे जमिनीच्या हद्दी समजणे अधिक सोपे होते. ही सेवा पूर्णपणे मोफत असून नकाशा पाहण्यासाठी किंवा डाऊनलोड करण्यासाठी कोणतेही शुल्क आकारले जात नाही. याशिवाय जमिनीच्या हद्दीवरून होणारे छोटे-मोठे वाद कमी होण्यासही या नकाशामुळे मोठी मदत होते.
जमिनीचा नकाशा पाहण्यासाठी आवश्यक माहिती
ऑनलाइन प्रक्रिया सुरू करण्यापूर्वी तुमच्याकडे काही मूलभूत माहिती असणे आवश्यक आहे. यामध्ये तुमच्या जमिनीचा जिल्हा, तालुका आणि गावाचे अचूक नाव असणे गरजेचे आहे. तसेच गट नंबर किंवा सर्वे नंबर माहिती असावा, जो तुमच्या ७/१२ उताऱ्यावर उपलब्ध असतो. इंटरनेट कनेक्शन असलेला स्मार्टफोन किंवा संगणक असल्यास ही सेवा सहज वापरता येते.
स्टेप-बाय-स्टेप प्रक्रिया : भूमी नकाशा कसा पाहावा?
सर्वप्रथम तुमच्या मोबाईल किंवा संगणकातील इंटरनेट ब्राउझर उघडा आणि अधिकृत वेबसाइट mahabhunakasha.mahabhumi.gov.in ही लिंक ओपन करा. वेबसाइट उघडल्यानंतर डाव्या बाजूला एक मेनू दिसेल. त्या ठिकाणी State म्हणून Maharashtra आधीच निवडलेले असते.
यानंतर Category मध्ये तुमची जमीन गावात असल्यास ‘Rural’ आणि शहरात असल्यास ‘Urban’ हा पर्याय निवडा. त्यानंतर तुमचा District, Taluka आणि Village म्हणजेच जिल्हा, तालुका आणि गावाचे नाव क्रमाने निवडा.
सर्व माहिती भरल्यानंतर त्याच मेनूमध्ये ‘Search by Plot Number’ किंवा ‘Search by Gut Number’ हा पर्याय दिसेल. त्या ठिकाणी तुमच्या जमिनीचा गट नंबर किंवा सर्वे नंबर अचूकपणे टाका आणि सर्च आयकॉनवर क्लिक करा.
नकाशाचे निरीक्षण कसे करावे?
सर्च केल्यानंतर उजव्या बाजूला तुमच्या गावाचा नकाशा स्क्रीनवर दिसेल. त्यामध्ये तुमचा गट नंबर ठळकपणे हायलाइट झालेला दिसतो. तुम्ही Zoom In किंवा Zoom Out करून जमिनीच्या हद्दी अधिक स्पष्टपणे पाहू शकता.
नकाशाच्या बाजूला ‘Plot Info’ या विभागात जमिनीचे एकूण क्षेत्रफळ, गट नंबर आणि काही ठिकाणी मालकाची प्राथमिक माहिती देखील उपलब्ध असते.
नकाशा PDF स्वरूपात डाऊनलोड कसा करावा?
जर तुम्हाला जमिनीचा नकाशा जतन करून ठेवायचा असेल तर ‘Map Report’ या पर्यायावर क्लिक करा. काही क्षणांत नकाशाचा PDF रिपोर्ट तयार होतो. हा रिपोर्ट तुम्ही मोबाईलमध्ये डाऊनलोड करू शकता किंवा प्रिंटही काढू शकता.
महत्त्वाच्या सूचना आणि टिप्स
ऑनलाइन उपलब्ध असलेला जमिनीचा नकाशा हा केवळ माहितीच्या उद्देशाने दिला जातो. न्यायालयीन कामासाठी किंवा अधिकृत मोजणीसाठी हा नकाशा ग्राह्य धरला जात नाही. अधिकृत वापरासाठी भूमी अभिलेख कार्यालयातून प्रमाणित नकाशा म्हणजेच Certified Copy घेणे आवश्यक असते.
जर गट नंबर सर्च होत नसेल तर ७/१२ उताऱ्यावर दिलेला नंबर अचूक आहे का हे एकदा तपासावे. कधी-कधी सर्व्हरवरील तांत्रिक अडचणीमुळे वेबसाइट संथ चालू शकते, अशा वेळी थोडा वेळ थांबून पुन्हा प्रयत्न केल्यास नकाशा सहज उपलब्ध होतो.