स्वतःचे घर असावे, हे प्रत्येकाचे स्वप्न असते. मात्र हे स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी घेतलेले होम लोन अनेक वर्षे आर्थिक जबाबदारी बनून राहते. दर महिन्याला भरावा लागणारा EMI, वाढते व्याजदर आणि महागाई यामुळे कुटुंबाच्या मासिक बजेटवर मोठा परिणाम होतो.
मात्र योग्य आर्थिक नियोजन आणि काही स्मार्ट निर्णय घेतल्यास होम लोनचा आर्थिक भार कमी करता येऊ शकतो. EMI कमी करणे, कर्जाचा कालावधी घटवणे आणि लाखो रुपयांच्या व्याजाची बचत करणे शक्य आहे. जाणून घेऊया अशाच काही प्रभावी उपायांविषयी.
1. कमी व्याजदर मिळत असल्यास होम लोन बॅलन्स ट्रान्सफरचा विचार करा
जर तुम्ही काही वर्षांपूर्वी होम लोन घेतले असेल, तर तुमच्या कर्जावरील व्याजदर सध्याच्या बाजारभावापेक्षा जास्त असू शकतो. अशा परिस्थितीत दुसऱ्या बँकेत किंवा वित्तीय संस्थेकडे होम लोन बॅलन्स ट्रान्सफर करणे फायदेशीर ठरू शकते.
कमी व्याजदरामुळे मासिक EMI कमी होऊ शकतो किंवा त्याच EMIमध्ये कर्जाचा कालावधी कमी करता येतो. मात्र ट्रान्सफर करण्यापूर्वी प्रक्रिया शुल्क, इतर खर्च, नवीन व्याजदराचा प्रत्यक्ष फायदा आणि सर्व अटी-शर्ती काळजीपूर्वक तपासणे आवश्यक आहे.
2. दरवर्षी प्री-पेमेंट करून मूळ कर्जाची रक्कम कमी करा
बोनस, इन्सेंटिव्ह, पगारवाढ किंवा इतर कोणत्याही मार्गाने अतिरिक्त उत्पन्न मिळाल्यास ते पूर्णपणे खर्च करण्याऐवजी त्यातील काही रक्कम होम लोनच्या प्री-पेमेंटसाठी वापरणे हा उत्तम पर्याय ठरू शकतो.
प्री-पेमेंटमुळे मूळ कर्जाची रक्कम कमी होते. परिणामी त्या रकमेवरील व्याजाचा भारही घटतो. यामुळे भविष्यातील EMI कमी होऊ शकतो किंवा कर्जाची मुदत लक्षणीयरीत्या कमी होते. दरवर्षी एक अतिरिक्त EMI किंवा ठराविक रक्कम प्री-पेमेंट म्हणून भरल्यास दीर्घकालीन व्याजात मोठी बचत होऊ शकते.
3. उत्पन्न वाढल्यास EMI वाढवण्याचा पर्याय स्वीकारा
नोकरीत पगारवाढ झाल्यानंतर किंवा उत्पन्न वाढल्यावर अनेक जण पूर्वीइतकाच EMI भरत राहतात. मात्र अशा वेळी EMIमध्ये थोडी वाढ केल्यास कर्जाचा कालावधी कमी होतो आणि एकूण व्याजाचा खर्चही मोठ्या प्रमाणात घटतो.
जर मासिक EMI वाढवणे शक्य नसेल, तर बँकेशी संपर्क साधून कर्जाच्या अटींचा फेरआढावा घेता येतो. काही वेळा बँक कर्जाची पुनर्रचना किंवा इतर पर्यायही उपलब्ध करून देते.
या गोष्टी नेहमी लक्षात ठेवा
- फ्लोटिंग आणि फिक्स्ड व्याजदर यांची तुलना करून योग्य पर्याय निवडा.
- प्रत्येक EMI वेळेवर भरल्यास तुमचा क्रेडिट स्कोअर चांगला राहतो.
- बँकेकडून व्याजदरात झालेल्या बदलांवर नियमित लक्ष ठेवा.
- अतिरिक्त उत्पन्नाचा काही भाग प्री-पेमेंटसाठी राखून ठेवा.
- आर्थिक अडचण निर्माण झाल्यास बँकेशी चर्चा करून पुनर्रचना (Restructuring) पर्यायांची माहिती घ्या.
EMI कमी केल्याने होणारे फायदे
- दर महिन्याचा आर्थिक ताण कमी होतो.
- एकूण व्याजाच्या खर्चात मोठी बचत होते.
- होम लोन अपेक्षेपेक्षा लवकर फेडता येते.
- बचत आणि गुंतवणुकीसाठी अधिक पैसा उपलब्ध होतो.
- कुटुंबाच्या मासिक आर्थिक नियोजनात अधिक लवचिकता येते.
होम लोन घेतल्यानंतर केवळ EMI भरत राहणे पुरेसे नसते. वेळोवेळी कर्जाचा आढावा घेणे, व्याजदर तपासणे, प्री-पेमेंट करणे आणि उत्पन्नानुसार EMIमध्ये बदल करणे हे आर्थिकदृष्ट्या फायदेशीर ठरते. योग्य नियोजन आणि शिस्तबद्ध आर्थिक सवयींच्या मदतीने होम लोनचा भार कमी करत लाखो रुपयांच्या व्याजाची बचत करणे सहज शक्य आहे.